Sizin için vaaz etmek zorunda olduğum bu saygıdeğer yalanlara kalbimde nasıl acı çektim. Sizin inanılganlığınız bana nasıl pişmanlık verdiyse! Bin kez halkın önünde çıkıp gözlerinizi açma noktasına geldim, ama kendimden daha güçlü bir korku beni geri tuttu ve ölümüme kadar sessiz kalmaya mecbur etti.
Jean Meslier, ölümünden sonra ateizm ve materyalizmi destekleyen kitap uzunluğunda bir felsefi deneme yazdığı keşfedilen Fransız Katolik bir papazydı. Yazar tarafından flock mensuplarına yönelik bir "vasiyeti" olarak tanımlanan metin, tüm dinleri eleştirir ve kınandır.
Yaşamı
Jean Meslier, Ardennes'deki Mazerny'de doğdu. 1678'de bir mahalle papazından Latince öğrenmeye başladı ve sonunda seminerye katıldı; Vasiyetnamesinin Yazar Önsözü'nde, bunu ebeveynlerini memnun etmek için yaptığını iddia etti. Öğreniminin sonunda Kutsal Emirleri aldı ve 7 Ocak 1689'da Champagne'deki Étrépigny'de papaz oldu.
Yerel bir soylunun bir kamu anlaşmazlığı dışında, Meslier her açıdan oldukça sıradan görünüyordu ve 40 yıl boyunca görevini şikayet veya sorun olmadan yerine getirdi. Fakir gibi yaşadı ve kalan her kuruş yoksullara bağışladı.
Meslier Étrépigny'de öldüğünde, evinde 633 sayfak oktavo el yazması üç kopyası bulundu; burada köy cüratı örgütlenmiş dini "hava da bir kale" olarak ve ilahiyatı "doğal nedenlerin bir sisteme indirgenen cehaleti" olarak kınıyor.
Düşünce
Vasiyetnamesi'nde, Meslier yalnızca geleneksel Hristiyanlık'ın Tanrısını değil, deistlerin doğal dini kapsamındaki genel Tanrısını da reddetti. Meslier için, kötülüğün varlığı iyi ve bilge bir Tanrı fikri ile uyuşmaz idi. Acıdan herhangi bir manevi değer elde edilebileceğini reddetti ve bu dünyada izin vermiş olduğu kötülükleri göstererek deistin tasarımdan argümanını Tanrı'ya karşı kullandı. Ona göre, dinler yönetici elitler tarafından teşvik edilen uydurmalardı; ilk Hristiyanlılar mallarını paylaşmada örnek olmuş olmakla birlikte, Hristiyanlık çoktan acının kabulünü ve Fransa krallarının uyguladığı tiranlığa boyun eğmeyi teşvik etmek için kötüleşmişti: haksızlık tüm bilgelikteki bir Varlık'ın iradesi olarak açıklanıyordu. Meslier'in Tanrı'nın varoluşuna karşı kullandığı hiçbir argüman orijinal değildi. Aslında, onları Cizvitlerin, Karteziyenlerin ve Jansenistler arasındaki tartışmada yazılmış otodoks teologların kitaplarından türetmiştir. Tanrı'nın varoluşu için bir kanıt sunma konusundaki başarısızlıkları, Meslier tarafından Tanrı'ya inanmak için zorlayıcı nedenlerin olduğunu varsaymamak için iyi bir sebep olarak alındı.
Meslier'in felsefesi bir ateistin felsefesiydi. Ayrıca ruhun varoluşunu reddetti ve özgür iradesi kavramını yok saydı. Bölüm V'de, papaz şöyle yazıyor: "Eğer Tanrı insana anlaşılmazsa, onu hiç düşünmemek makul görünüyor". Meslier daha sonra Tanrı'yı "bir sanrı" olarak tanımlar ve Tanrı'nın varsayılmasının ahlak için zorunlu olmadığını savunur. Aslında, şu sonuca varır: "Bir Tanrı var olsun ya da olmasın, insanlar kendi doğalarına sahip oldukça ahlaki görevleri daima aynı olacaktır".
En ünlü alıntısında, Meslier "dünyadaki tüm büyük adamların ve tüm soylunun asılmış ve papazların bağırsakları ile boğulmuş olmasını dileyen" bir adamdan bahseder. Meslier, ifadenin kaba ve şok edici görünebileceğini kabul eder, ancak bunun papazların ve soylunun hak ettiği şey olduğunu, intikam veya nefret nedeniyle değil, adalet ve doğru sevgisinden ötürü yorum yapar.
Eşit derecede bilineni Diderot'un versiyonudur: "Ve son papazın bağırsakları ile son kralın boynunu boğalım." 1968 Mayısı'nda yaşanan politik huzursuzluk sırasında, Sorbonne İşgal Komitesi'nin radikal öğrencileri Meslier'in aforizmini parafraz ederek, "son kapitalist son bürokrat'ın bağırsakları ile asılana kadar insanlık mutlu olmayacak" ifadesini kullandı.
Meslier ayrıca sosyal adaletsizliği şiddetle saldırdı ve bir tür kırsal proto-komünizm tasarımı yaptı. Bir bölgedeki tüm insanlar, servetin ortak tutulduğu ve herkesin çalıştığı bir komüne ait olurdu. Sevgi ve kardeşlik üzerine kurulan komünler, birbirlerine yardımcı olmak ve barışı korumak için ittifak kurarlar.
Voltaire'in Extrait'ı
Vasiyetnamenin çeşitli düzenlenmiş özetleri "extrait" olarak bilinir ve basılıp dağıtıldı, çok ciltlik orijinal el yazmasını kısaltarak ve bazen Meslier tarafından yazılmayan materyali ekleyerek. Özetler orijinalin uzunluğu ve karmaşık tarzı nedeniyle popüler idi.
Voltaire sık sık Meslier'den bahseder ve onu yazışmalarında "iyi bir papaz" olarak nitelendirir; kızına Meslier'in tek eserini "okuyun ve tekrar okuyun" diyerek tavsiye eder ve "her dürüst insanın cebinde Meslier'in Vasiyetnamesi bulunması gerekir" diyerek söyler. Bununla birlikte, Meslier'i "araba atının stilinde yazma" olarak da tanımladı.
Voltaire, Extraits des sentiments de Jean Meslier olarak kendi sınırlandırılmış versiyonunu yayınladı; ilk baskı, 1762. Voltaire'in baskısı Meslier'in argümanlarının yönünü değiştirdi veya diğer Extrait'lardan yararlandı; o, bir ateist yerine Voltaire gibi bir deist olarak görünecek şekilde yaptırıldı.
Aşağıdaki pasaj Voltaire'in Extrait'ının sonunda bulunur ve Meslier'in gerçekten bir ateist olmadığı görüşünü desteklemek için alıntılanmıştır. Ancak, pasaj ne Amsterdam'da Rudolf Charles tarafından yayınlanan 1864'ün Vasiyetnamesinin tam baskısında ne de 1970-1972'de yayınlanan Meslier'in tam eserlerinde görülmektedir.
O mezhep tarafından öfkelenen Tanrı'dan bizi doğal dine geri çağırması için yalvarmakla bitireceğim; Hristiyanlık'ın açık düşmanı olan din. Tanrı'nın tüm insanların kalplerine yerleştirdiği, bize başkalarına yalnızca kendimize yapılmamızı istediğimiz şeyi yap öğreten basit din. O zaman evren iyi vatandaşların, adil babaların, itaatkâr çocukların ve nazik dostların yapılmış olacaktır. Tanrı bize bu dini akıl vererek vermiş. Taassup onu artık bozmasın! Umutlardan daha çok bu dileklerle dolu olarak ölüyorum. Bu, Jean Meslier'in in-folio vasiyetnemesinin tam bir özeti. Tanrı'nın affını isteyen ölmek üzere olan bir papazın tanıklığının ne kadar ağır olduğunu yargılayabiliriz.
Good Sense French adlı başka bir kitap: Le Bon Sens, 1772'de anonim olarak yayınlandı ve uzun süre Meslier'e atfedildi, ancak aslında Baron d'Holbach tarafından yazılmıştı.
Meslier'in tam Vasiyetnamesi ilk kez 2009 yılında Michael Shreve tarafından İngilizce çevirisinde yayınlandı.
Miras
2007 kitabında Ateizm Savunusu'nda ateist filozof Michel Onfray, Meslier'i ateizmi destekleyen tüm bir metni yazan ilk kişi olarak tanımlar:
Fikirlerin tarihinde ilk kez (ama bu gerçeği kabul etmemiz ne kadar zamanımızı alacak?) bir filozof ateizm sorusuna tüm bir kitabı adadı. Onu savundu, gösterdi, tartışarak ve alıntı yaparak, okumasını ve düşüncelerini paylaştı ve gündelik dünyanın kendi gözlemleri sayesinde doğrulama istedi. Başlığı bunu açıkça belirtir: Jean Meslier'in Düşünceleri ve Duyguları Anısı; alt başlığı da öyle: Dünyadaki Tüm Dinlerin Saçmalığı ve Yanlışlığının Açık ve Belirgin Gösterimleri. Kitap 1729'da ölümünden sonra göründü. Meslier yaşamının çoğunu buna çalışarak geçirmişti. Gerçek ateizmin tarihi başlamıştı.
Meslier'i ilk ateist filozof olarak ilan etmeden önce, Onfray, Portekiz ve eski bir Jesuit olan Cristóvão Ferreira'yı, 1633'te Japon işkencesi altında inancını reddeden ve Deception Revealed başlıklı bir kitap yazmaya devam eden kişiyi ve yok saydı. Bununla birlikte, Onfray, Ferreira, Zen Budizm'e dönüştüğü için Meslier kadar iyi bir aday olmadığına karar vermiş.
Situasionist kültür teorisyeni Raoul Vaneigem, Meslier'in hiyerarşik otoriteye direnişini övdü ve "dinin devrimci köklerine gerçekten sadık olan son tam teşekküllü papaz örnekleri Jean Meslier ve Jacques Roux'du ve jacquerie ve isyan fomente ediyordu".
Colin Brewer 2007'ye göre, Meslier'in yaşamı hakkında bir oyun yönetmek ortaklaştırdı:
Tarihçiler ilk açık, Post-Klasik ateistin kim olduğu konusunda tartışırlar, ancak Meslier muhtemelen adını kuşku götürmez şekilde ateist bir belgeye koyan ilk kişi idi. Bu önemli olayın büyük ölçüde tanınmaması (Meslier hem Richard Dawkins'in hem de Jonathan Miller'in yakın zamandaki ateizm TV serileri ile konuşmasından yoktur), kısmen 1761'de Meslier'i bir muktedir dost olarak tasvir eden ve Meslier'in anti-monarşist, proto-komünist görüşlerini tamamen bastıran bu kadar çarpıtılmış bir "Extract" yayınlayan Voltaire nedeniyle oluşmuştur.
Kaynakça
- Meslier, Jean 2009. Testament: Memoir of the Thoughts and Sentiments of Jean Meslier. Translated by Michael Shreve. Prometheus Books. ISBN 1-59102-749-7.
