William Whewell

Her başarısızlık başarıya giden bir adımdır.

Rev Dr William Whewell İngiliz bir polimaf, bilim insanı, Anglikan papazı, filozof, ilahiyatçı ve bilim tarihçisiydi. Trinity College, Cambridge'in Müdürüydü. Orada öğrenci olduğu dönemde şiir ve matematikte başarı göstermişti.

Whewell hakkında en sık dile getirilen şey, çalışmalarının genişliğidir. Artan uzmanlaşma zamanında, Whewell, doğa filozoflarının her şeye biraz katıldığı daha önceki bir döneme dönüş görünmektedir. Mekanik, fizik, jeoloji, astronomi ve ekonomi disiplinlerinde eser yayınlarken, aynı zamanda şiir yazmaya, bir Bridgewater Treatise yazarken, Goethe'nin eserlerini çevirmeye ve vaazlar ile ilahiyat risaleleri yazmaya da zaman bulmuştur. Matematikte Whewell, şimdiki adıyla Whewell denklemi olarak bilineni ortaya koymuştur; bu, keyfi olarak seçilen bir koordinat sistemine referans olmaksızın bir eğrinin şeklini tanımlayan bir denklemdir. Ayrıca okyanus gelgitleri incelemek için uluslararası olarak binlerce gönüllüyü organize etmiş, bu da şimdi ilk vatandaş bilimi projelerinden biri olarak kabul edilmektedir. Bu çalışma için 1837'de Royal Medal almıştır.

Whewell'in bilime sunduğu en büyük armağanlardan biri, kelime yapılandırması yeteneğiydi. Sık sık kendi alanında birçok kişiye yazışmalara girer ve keşiflerine yönelik yeni terimler bulmalarına yardımcı olurdu. Whewell, bilim insanı, fizikçi, dilbilim, consilience (uzlaşma), felaketçilik, uniformitarianizm ve astigmatizm gibi birçok terimin yanı sıra diğerlerini de ortaya koymuştur; Whewell, Michael Faraday'a elektrot, iyon, dielektrik, anot ve katot terimlerini önermiştir.

Whewell, 1866'da Cambridge'de atından düşmesi sonucu öldü.

Yaşam ve kariyer

Whewell Lancaster'da John Whewell ve eşi Elizabeth Bennison'ın oğlu olarak doğmuştur. Babası bir marangoz ustasıydı ve oğlunun mesleğini takip etmesini istiyordu, ancak William'ın Lancaster Royal Grammar School ve Heversham grammar school'daki matematik başarısı, ona Trinity College, Cambridge'de 1812'de bir burs (scholarship türü) kazandırdı. 1814'te şiir için Chancellor's Gold Medal'ı aldı. 1816'da İkinci Wrangler oldu, 1817'de Cambridge Union Society'nin Başkanı oldu, kolejinin fellow ve öğretmeni oldu ve 1841'de Christopher Wordsworth'un yerine master oldu. 1828 ile 1832 arasında mineraloji profesörü ve 1838 ile 1855 arasında Knightbridge Felsefe Profesörü (o zamanlar "ahlak ilahiyatı ve casuistical divinity" adı altında) olmuştur.

Whewell, ilk olarak 1841'de John Marshall'ın kızı Cordelia Marshall ile evlendi; o 1855'te öldü. 1858'de tekrar evlendi, Sir Gilbert Affleck, 5. Baronet'in dul eşi Everina Frances née Ellis ile, 1865'te ölen. Whewell 1866'da Cambridge'de atından düşmesi sonucu öldü.; Trinity College, Cambridge'in şapelinde gömülüdür, eşleri ise Cambridge Mill Road Mezarlığında birlikte gömülüdür. İkinci eşi Lady Affleck'e adanan bir pencere, anısına Cambridge All Saints' Church'ün nef kısmına kurulmuş ve Morris & Co. tarafından yapılmıştır.

Çalışmalar

Bilim tarihçiliği ve gelişimi

1826 ve 1828'de Whewell, dünyanın yoğunluğunu belirlemek için Dolcoath madeni'nde deneyleri yürütmek üzere George Airy ile birlikte çalışmıştır. Birleşmiş çalışmaları başarısız olmuş ve Whewell deneysel bilim alanında çok az şey yapamıştır. Ancak, 1828'de yayınlanan Mineralojik Sınıflandırma Üzerine Bir Deneme'nin yazarı olmuş ve 1833 ile 1850 arasında Royal Society'nin Philosophical Transactions'ına gelgitler hakkında çeşitli anılar katkı sağlamıştır.

En iyi bilinen eserleri, bilimlerin gelişimini sistematikleştirmeyi amaçlayan iki hacimli kitaptır: History of the Inductive Sciences 1837 ve The Philosophy of the Inductive Sciences, Founded Upon Their History 1840, 1847, 1858–60. History her bilim dalının eski çağlardan bu yana nasıl geliştiğini takip ederken, Whewell Philosophy'yi (Felsefe) önceki çalışmanın "Ahlakı" olarak görmüş ve tarih yoluyla evrensel bir bilgi teorisi çıkarmaya çalışmıştır.

İkincisinde, Francis Bacon'ın keşif planını takip etmeye çalışmıştır. Fikirleri "kavramların açıklanması" yoluyla incelemiş ve "gerçeklerin harmanlama"sı yoluyla bu fikirleri gerçeklerle birleştirmeye ve böylece bilimi inşa etmeye çalışmıştır. Bu harmanlama bir "düşünce eylemi"dir, bir dizi ampirik gerçeği bir kavramı "üzerine koymak" yoluyla bir araya getirip bu gerçekleri birleştiren ve onların genel yasalarla ifade edilmesine olanak sağlayan bir zihinsel işlemdir. Whewell buna örnek olarak Kepler ve eliptik yörüngenin keşfini gösterir: yörüngenin noktaları yeni gerçeklerin keşfi değil, elips kavramı tarafından harmanlıydı. Bu kavramlar Kant'ta olduğu gibi "doğuştan gelen" değildir, ancak "bilimsel düşüncenin ilerlemesinin meyvesi" olarak tarihle "aydınlık ve netlikle ortaya çıkarılırlar".

Whewell'in üç adımlı tümevarım yöntemi

Whewell tümevarımsal akıl yürütmeyi üç adıma ayırmıştır:

• Temel fikrin seçimi, örneğin uzay, sayı, neden veya benzerlik;;
• Tasarımın veya bu fikirlerin daha özel değişiminin oluşumu, örneğin bir daire, düzgün bir kuvvet vb.; ve,
• Büyüklüklerin belirlenmesi.

Bunları takip eden, miktarla ilgili tümevarımın özel yöntemleridir: eğri yöntemi, ortalamalar yöntemi, en küçük kareler yöntemi ve kalıntılar yöntemi ve benzerliğe bağlı olan özel yöntemler ve bunlara geçiş, kontinüite yasası yoluyla yapılır; örneğin dereceme yöntemi ve doğal sınıflandırma yöntemi. Philosophy of the Inductive Sciences'de Whewell, öğrenmenin farklı dalları arasında bilginin birleşmesini tartışmak için "consilience" terimini kullanan ilk kişiydi.

İngiliz ampirizmine karşı muhalif

Burada, etik doktrininde olduğu gibi, Whewell çağdaş İngiliz ampirizme karşı muhalefet tarafından harekete geçirilmişti. Immanuel Kant'ı takip ederek, John Stuart Mill'e karşı gerekli doğrulukların a priori doğasını iddia etmiş ve kavramları inşa etme kurallarıyla Mill'in tümevarım yöntemlerini ortadan kaldırmıştır. Ancak, Laura J. Snyder'a göre, "şaşırtıcı bir şekilde, 20. yüzyılda Whewell'in metodolojisinin alınan görüşü, onu Popperian türü bir anti-indüktivisi olarak, yani Whewell'in 'konjektürler ve refütasyonlar' görüşünü bilimsel keşif hakkında benimsediği iddiası olarak tanımlamış olmuştur. Whewell, hipotezlerin hata-toleranslı sınamadan doğrulanabileceğini iddia eden hipotetik-deduktif talebini açıkça reddeder. Whewell yeni hipotezlerin Philosophy of Inductive Sciences, 1849, 17'de 'gerçeklerden toplandığını' açıklamıştır". Özetle, bilimsel keşif kısmen ampirik ve kısmen rasyonel bir süreçtir; "kavramların keşfi ne de tahmin ne de sadece gözlemler meselesi değildir", biz gördüğümüzden daha fazlasını çıkarırız.

Whewell'in neolojizmleri

Whewell'in bilime sunduğu en büyük armağanlardan biri, kelime yapılandırması yeteneğiydi. Sık sık kendi alanında birçok kişiye yazışmalara girer ve keşiflerine yönelik yeni terimler bulmalarına yardımcı olurdu. Aslında, Whewell 1833'te "bilim insanı" teriminin kendisini ortaya koymuş ve ilk olarak Whewell'in 1834'teki anonim incelemesinde yayınlanmıştır; Mary Somerville'nin On the Connexion of the Physical Sciences Quarterly Review'de yayınlandı. Daha önce "doğa filozofları" veya "bilim insanları" olarak biliniyorlardı.

Kolej yönetiminde çalışma

Whewell sadece bilimsel araştırma ve felsefede değil, aynı zamanda üniversite ve kolej yönetiminde de önde gelenlerdendi. İlk eseri An Elementary Treatise on Mechanics 1819, George Peacock ve John Herschel'in eserleriyle birlikte Cambridge matematik öğretim yöntemini reform etmeye yardımcı olmuştur. Çalışması ve yayınları ayrıca Cambridge müfredatının ayrılmaz bir parçası olarak ahlak ve doğa bilimlerinin tanınmasını etkilemeye yardımcı olmuştur.

Buna karşın, genel olarak, özellikle sonraki yıllarda, reformlara karşı çıkmıştır: tutorial sistemini savunmuş ve Connop Thirlwall ile yapılan 1834 tartışmasında Dissenterlerin kabulüne karşı çıkmış; clerical fellowship sistemini, ayrıcalıklı "fellow-commoners" sınıfını ve üniversite işlerinde kolej başkanlarının otoritesini desteklemişti.

1850 Üniversite Komisyonu'nun atanmasına karşı çıkmış ve iki broşür Remarks against the reform of the university 1855 yazmıştır. Seçimleri senat üyelerine emanet etme planına karşı durmuş ve bunun yerine kolej fonlarının kullanılmasını ve bilimsel ve profesöryel çalışmalarının sübvansiyonunu savunmuştur.

1841'de Trinity College, Cambridge'in Müdürü seçilmiş ve 1866'daki ölümüne kadar bu pozisyonu korumuştur.

Whewell Uluslararası Hukuk Profesörlüğü ve Whewell Bursları vasiyetnamesinin hükümleri aracılığıyla oluşturulmuştur.

Whewell'in mimarlık alanındaki ilgileri

Bilim dışında Whewell yaşamı boyunca mimarlık tarihine de ilgi göstermişti. En çok, Gothic mimarisine, özellikle 1830'da ilk yayınlanan "Architectural Notes on German Churches" adlı kitabına ilişkin yazılarıyla tanınmaktadır. Bu çalışmada Whewell, Alman Gotik kiliseleri için katı bir nomenclatür oluşturmuş ve stilistik gelişme teorisini ortaya koymuştur. Çalışması, Thomas Rickman ve Robert Willis ile birlikte mimarlık yazarlarının "bilimsel trendi" ile ilişkilendirilmektedir.

Kendi kaynaklarından Trinity College, Cambridge'de iki yeni oda bloğunun inşası için ödeme yapmış, bunlar Gothic stilinde yapılmıştır. İki blok 1860'da tamamlanmış ve ölümünden sonra 1868'de tamamlanmış ve şimdi toplu olarak Whewell's Court adıyla anılmaktadır.

Whewell'in felsefe ve morals alanındaki çalışmaları

1835 ile 1861 arasında Whewell morals ve politika felsefesi üzerine çeşitli eserler üretmiş, bunlardan en önemlisi 1845'te yayınlanan "Elements of Morality, including Polity"dir. Bu eserin peculiaritysi—intuisyonal bakış açısıyla yazılmış—eylem ilkelerinin ve nesnelerinin beşli bölünmesi, insanın temel ve evrensel hakları (kişisel güvenlik, mülkiyet, sözleşme, aile hakları ve yönetim) ve ana erdemler (hayırseverlik, adalet, doğruluk, saflık ve düzen) ile ilgilidir.

Whewell'in diğer eserleri arasında—bahsetmek için çok sayıda—popüler yazılar yer almaktadır: üçüncü Bridgewater Treatise Astronomy and General Physics considered with reference to Natural Theology 1833 ve essay Of the Plurality of Worlds 1853, diğer gezegenlerde hayat olasılığına karşı savunduğu ve ayrıca Platonic Dialogues for English Readers 1850–1861, Lectures on the History of Moral Philosophy in England 1852, essay Of a Liberal Education in General, with particular reference to the Leading Studies of the University of Cambridge 1845, önemli baskı ve Hugo Grotius'un abridged çevirisi, De jure belli ac pacis 1853, ve Isaac Barrow'ın Mathematical Works'ün baskısı 1860.

Whewell Charles Darwin'in eğitimi sırasında Cambridge'de tanıştığı üniversite öğretim görevlilerinden biriydi ve Darwin Beagle seyahatinden döndüğünde, Darwin'i Geological Society of London'ın sekreteri olmaya ikna eden Whewell'den doğrudan etkilenmiştir. On the Origin of Species'in title sayfaları Whewell'in Bridgewater Treatise'den bilimin doğal bir teolojinin yaratıcı yasalar kurduğu temelinde kurulduğu hakkında bir alıntıyla açılmaktadır:

Ancak maddi dünya ile ilgili olarak, en azından şu kadar gidebiliriz - olayların her özel durumda kullanılan İlahi gücün izole arabuluculuğu tarafından değil, genel yasaların oluşturulması tarafından ortaya çıktığını algılayabiliriz.

Whewell'in Eserleri

• 1831 "Review of J. Herschel's Preliminary discourse on the study of Natural Philosophy". The Quarterly Review. 45 90: 374–407. July 1831.
• 1833 Astronomy and general physics considered with reference to Natural Theology Bridgewater Treatise. Cambridge.
• 1836 Elementary Treatise on Mechanics, 5th edition, first edition 1819.
• 1837 History of the Inductive Sciences, from the Earliest to the Present Times. 3 vols, London. Volume 1, volume 2, volume 3. 2nd ed 1847 2 vols. 3rd ed 1857 2 vols. 1st German ed 1840–41.
• 1837 On the Principles of English University Education. London, 1837.
• 1840 The Philosophy of the Inductive Sciences, founded upon their history. 2 vols, London. 2nd ed 1847. Volume 1. Volume 2.
• 1845 The Elements of Morality, including polity. 2 vols, London. Volume 1 Volume 2.
• 1846 Lectures on systematic Morality. London.
• 1849 Of Induction, with especial reference to Mr. J. Stuart Mill's System of Logic. London.
• 1850 Mathematical exposition of some doctrines of political economy: second memoir. Transactions of the Cambridge Philosophical Society 9:128–49.
• 1852 Lectures on the history of Moral Philosophy. Cambridge: Cambridge University Press.
• 1853 Hugonis Grotii de jure belli et pacis libri tres : accompanied by an abridged translation by William Whewell, London: John W. Parker, volume 1, volume 2, volume 3.
• 1853 Of the Plurality of Worlds. London.
• 1857 Spedding's complete edition of the works of Bacon. Edinburgh Review 106:287–322.
• 1858a The history of scientific ideas. 2 vols, London.
• 1858b Novum Organon renovatum, London.
• 1860a On the philosophy of discovery: chapters