Jean le Rond d'Alembert (16 Kasım 1717 - 29 Ekim 1783), Fransız matematikçi, mekanikçi, fizikçi, filozof ve müzik teorisyeniydi. 1759 yılına kadar olan sürede Denis Diderot ile birlikte Encyclopédie'nin yardımcı editörlüğünü yapmıştır. Dalga denkleminin çözümü amacıyla geliştirdiği yöntem olan "d'Alembert formülü" onun adını taşır.
Biyografi
Jean le Rond d'Alembert (16 Kasım 1717 - 29 Ekim 1783), Fransız matematikçi, mekanikçi, fizikçi, filozof ve müzik teorisyeniydi. 1759 yılına kadar olan sürede Denis Diderot ile birlikte Encyclopédie'nin yardımcı editörlüğünü yapmıştır. Dalga denkleminin çözümü amacıyla geliştirdiği yöntem olan "d'Alembert formülü" onun adını taşır.
Paris'te doğan d'Alembert, yazar Claudine Guérin de Tencin ve topçu birliği subayı olan şövalye Louis-Camus Destouches'in gayri meşru çocuğudur. Destouches, d'Alembert's doğduğunda, ülke dışındaydı ve o doğduktan birkaç gün sonra annesi onu Saint-Jean-le-Rond de Paris Kilisesi'nin merdivenlerine bıraktı. Geleneklere göre, kilisenin koruyucu azizinin ismini aldı. D'Alembert bir yetimhaneye verilmişti yalnız kısa bir süre sonra bir camcının eşi tarafından evlatlık edinildi. Destouches gizli bir şekilde Jean le Rond'un eğitim masraflarını karşıladı fakat babalığının resmi olarak tanınmasını istemedi.
D'Alembert, Traité de dynamique (1743) adlı eserinde Newton’un ilkelerini temel alarak mekaniğin yeni bir dalını geliştirdi. Burada kendi adıyla anılan ‘d’Alembert ilkesi'ni formüle etti; bu ilkeyle, Newton'un üçüncü hareket yasasının yalnızca sabit cisimler için değil, serbestçe hareket edebilen cisimler için de geçerli olduğunu ortaya koydu. 1744'te akışkanlar mekaniğiyle ilgili Traité de l’équilibre et du mouvement des fluides'te d'Alembert ilkelerini sıvıların denge ve hareket teorisine uyguladı. Bu çalışmanın ardından, türev kuramının bir dalı olan kısmi diferansiyel denklemler geliştirildi; bu alandaki ilk makaleleri 1747'de yayımlanan Réflexions sur la cause générale des vents adlı eserinde yer aldı. 1749'da Recherches sur la precession des equinoxes et sur la nutation de la terre (Ilım Noktalarının Yalpalaması ve Yer Ekseninin Dalgalanması Üzerine) adlı büyük eserini yayımladı. Daha sonra 1754-56 yılları arasında üç ciltlik Recherches sur differentes points importantes du systeme du monde (Yer Sisteminin Değişik Önemli Noktaları Üzerine Araştırmalar) eserini kaleme aldı.
1754'te Académie des sciences üyesi olarak seçildi ve 9 Nisan 1772'de akademinin Daimî Sekreteri oldu. 1758'de Encyclopédie ile ilişkisini kesti.
Miras ve etki
Müzik teorisi üzerine de yazdı. Besteci Rameau'nun müzik yapısı hakkındaki düşünceleri üzerine kapsamlı çalışması Eléments de musique théorique et pratique suivant les principes de M. Rameau bunlardan birisidir.
Oran testi ilk kez d'Alembert tarafından yayımlandı.
D'Alembert Paris'te dönemin bazı salonlarının, özellikle Marie Thérèse Rodet Geoffrin, Marquise du Deffand ve Julie de Lespinasse salonlarının müdavimi olmuştu. Ayrıca, Mademoiselle de Lespinasse'a âşık oldu ve bunun sonucunda birlikte yaşamaya başladılar.
Uzun yıllar boyunca sağlık problemleri çekti ve ölümü idrar kesesindeki rahatsızlığı nedeniyle gerçekleşti. İnançsız olarak tanınan D'Alembert, sıradan ve isimsiz bir mezara defnedildi.
